Bankzaken regelen na overlijden: rekeningen en betaalpassen

Na een overlijden moeten ook de bankzaken worden geregeld. Dat voelt vaak ingewikkeld, want het raakt aan geld, toegang en soms aan lopende betalingen die gewoon doorlopen. Toch is het goed te overzien als je weet welke stappen er zijn. En belangrijk: het heeft geen haast van dagen — je hebt hier rustig de tijd voor.

In dit artikel lopen we door hoe je het overlijden bij de bank meldt, wat er met de rekeningen gebeurt, hoe je met betaalpassen en incasso’s omgaat en wanneer je toegang krijgt tot het geld.

Het overlijden melden bij de bank

De bank krijgt geen automatisch bericht van de gemeente; dit meld je zelf. Veel banken hebben een speciale nabestaandenservice of nabestaandendesk. Eén telefoontje of één online formulier regelt vaak meerdere zaken tegelijk. Je hebt hiervoor doorgaans een akte van overlijden nodig — zie akte van overlijden aanvragen.

Zodra de bank op de hoogte is, worden de rekeningen van de overledene meestal geblokkeerd of omgezet naar een zogeheten en/of-nalatenschapssituatie. Dat betekent dat er geen betalingen meer af of bij kunnen zonder de juiste toestemming.

Wat gebeurt er met de rekeningen?

Dat hangt af van het soort rekening:

Rekening op naam van de overledene — deze wordt geblokkeerd. Om er iets mee te kunnen, is vaak een verklaring van erfrecht nodig. Zie verklaring van erfrecht.
En/of-rekening (gezamenlijk) — de andere rekeninghouder kan deze meestal blijven gebruiken, maar meld het overlijden toch. De bank past de tenaamstelling aan.
Spaarrekeningen en beleggingen — deze vallen in de nalatenschap en worden meegenomen bij de afwikkeling.

Betaalpassen en creditcards

De betaalpas en creditcard van de overledene worden na de melding ongeldig gemaakt. Gebruik ze niet meer, ook niet voor kleine betalingen; dat kan later worden gezien als het beschikken over de nalatenschap. Knip de passen door of lever ze in zoals de bank aangeeft.

Automatische incasso’s en overschrijvingen

Een belangrijk aandachtspunt: sommige automatische incasso’s blijven doorlopen totdat je de betreffende bedrijven informeert. Loop daarom de bankafschriften van de laatste maanden rustig door en noteer welke bedrijven nog geld afschrijven — abonnementen, verzekeringen, energie, water. Zeg deze op of zet ze over. De checklist na overlijden helpt je hierbij niets te vergeten.

Let ook op inkomsten die stoppen, zoals loon of uitkering, en op doorlopende betalingen zoals de hypotheek of huur, die wél doorbetaald moeten worden om problemen te voorkomen.

Wanneer krijg je toegang tot het geld?

Voor het vrijgeven van een geblokkeerde rekening vraagt de bank meestal om een verklaring van erfrecht, waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag handelen. Bij kleine nalatenschappen of een langstlevende partner met een en/of-rekening kan de bank soms zonder. Vraag dit na vóórdat je een notaris inschakelt, want een verklaring van erfrecht kost geld.

Sommige kosten, zoals de uitvaartnota, kunnen vaak al eerder rechtstreeks vanaf de geblokkeerde rekening worden voldaan. Vraag de bank naar de mogelijkheden.

Praktische tips

Verzamel eerst alle bankgegevens: welke rekeningen, bij welke banken, met welke passen.
Meld het overlijden bij elke bank waar de overledene klant was.
Bewaar een overzicht van wat je hebt gemeld en geregeld.
Handel geen betalingen af met de pas van de overledene; regel alles netjes via de bank.

Bankzaken zijn onderdeel van de bredere afwikkeling van de nalatenschap. Hoe dat geheel eruitziet, lees je in erfenis afwikkelen.

En/of-rekening: let op de tenaamstelling

Bij een gezamenlijke (en/of-)rekening kan de langstlevende partner de rekening meestal blijven gebruiken. Toch is het verstandig om het overlijden te melden, zodat de bank de tenaamstelling aanpast en de kaart en toegang op naam van de juiste persoon komen te staan. Doe je dat niet, dan kan er later verwarring ontstaan, bijvoorbeeld rond incasso’s of internetbankieren. Het melden kost weinig moeite en voorkomt gedoe.

Schulden en de bank

Had de overledene een rekening met een negatief saldo, een doorlopend krediet of een creditcardschuld, dan valt dat in de nalatenschap. Betaal zulke schulden niet zomaar uit je eigen zak voordat je hebt bepaald of je de erfenis zuiver of beneficiair aanvaardt — zie erfenis aanvaarden of verwerpen. Bespreek met de bank hoe hiermee wordt omgegaan; zij zijn dit gewend en kunnen je uitleggen wat de stappen zijn. Zo voorkom je dat je onbedoeld ergens verantwoordelijk voor wordt.

Toeslagen, uitkeringen en teruggaven

Naast de rekeningen kunnen er nog geldstromen lopen die aandacht vragen. Denk aan een lopende belastingteruggave, toeslagen of een uitkering. Veel hiervan wordt via de gemeente automatisch stopgezet of verrekend, maar het is goed om er alert op te zijn. Komt er na het overlijden nog geld binnen dat niet meer klopt, houd dat dan apart en verreken het bij de afwikkeling van de nalatenschap. Zo voorkom je dat je later iets moet terugbetalen.

Veelgestelde vragen

Krijgt de bank automatisch bericht van het overlijden?

Nee. Anders dan de Belastingdienst en de SVB krijgt de bank geen automatisch bericht via de gemeente. Je meldt het overlijden zelf, meestal via de nabestaandenservice van de bank.

Mag ik de betaalpas van de overledene nog gebruiken?

Nee. Gebruik de pas of creditcard niet meer, ook niet voor kleine betalingen. Dat kan gezien worden als het beschikken over de nalatenschap. De pas wordt na de melding ongeldig gemaakt.

Heb ik een verklaring van erfrecht nodig om bij het geld te komen?

Vaak wel, maar niet altijd. Bij een langstlevende partner met een en/of-rekening of een kleine nalatenschap kan de bank soms zonder. Vraag het na voordat je een verklaring laat opstellen.

Blijven automatische incasso's doorlopen?

Ja, tot je de betreffende bedrijven informeert. Loop de bankafschriften door op lopende incasso's en zeg abonnementen en machtigingen op om onnodige afschrijvingen te voorkomen.

WatNuRegelen.nl biedt onafhankelijke, feitelijke informatie voor nabestaanden. Raadpleeg bij twijfel je bank of een deskundige.